Quyết định 366/QĐ-BHXH: Toàn bộ điểm mới về Quy trình thu BHXH, BHYT năm 2026

Ngày 29/4/2026, BHXH Việt Nam ban hành Quyết định 366/QĐ-BHXH về quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT. Đây được xem là văn bản thay đổi lớn trong công tác quản lý thu và quản lý người tham gia, thay thế nhiều nội dung trước đây của Quyết định 595/QĐ-BHXH.

So với Quyết định 595, Quyết định 366 có nhiều điểm mới đáng chú ý theo hướng chuyển đổi số mạnh mẽ, phân cấp rõ trách nhiệm, tự động hóa xử lý hồ sơ và tăng tính minh bạch trong quản lý thu BHXH, BHYT.

1. Chính thức áp dụng mô hình “BHXH cơ sở”

Một trong những thay đổi nổi bật là Quyết định 366 sử dụng mô hình tổ chức mới gồm:

• BHXH Việt Nam
• BHXH tỉnh
• BHXH cơ sở

Thay vì mô hình BHXH huyện như trước đây trong Quyết định 595. BHXH cơ sở được giao nhiều quyền hơn như: Hướng dẫn kê khai, thu nộp BHXH, BHYT, BHTN, Cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, Gộp sổ BHXH, Điều chỉnh thông tin người tham gia, Xác nhận quá trình đóng BHXH, Trả kết quả thủ tục hành chính.

Việc phân cấp này giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp khi giao dịch.

2. Đẩy mạnh sử dụng sổ BHXH, thẻ BHYT điện tử

Nếu như Quyết định 595 chủ yếu quản lý hồ sơ giấy thì Quyết định 366 đã chuyển mạnh sang môi trường số. Người tham gia có thể:

• Sử dụng sổ BHXH điện tử trên VssID hoặc VNeID mức độ 2
• Sử dụng thẻ BHYT điện tử khi khám chữa bệnh
• Nhận kết quả qua email, ứng dụng số

Hệ thống phần mềm sẽ tự động:

• Cấp sổ BHXH điện tử
• Cấp thẻ BHYT điện tử
• Gửi dữ liệu vào kho dữ liệu điện tử của người tham gia

Đây là bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính của ngành BHXH.

3. Tự động xác thực dữ liệu với CSDL quốc gia

Quyết định 366 quy định hệ thống phải tự động xác thực thông tin với: Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, dữ liệu cư trú.

Điều này giúp hạn chế hồ sơ sai lệch, giảm trùng dữ liệu, tăng tính chính xác khi giải quyết chế độ. Trong Quyết định 595 trước đây, việc đối chiếu dữ liệu chưa được tự động hóa toàn diện như hiện nay.

4. Hệ thống tự động phát hiện chậm đóng, trốn đóng BHXH

Một điểm mới rất đáng chú ý là phần mềm sẽ tự động: Xác định trạng thái chậm đóng, xác định trạng thái trốn đóng, Gửi thông báo đôn đốc, Công khai đơn vị trốn đóng trên cổng thông tin BHXH

Ngoài ra, người lao động còn có thể theo dõi: Đơn vị đã đóng hay chưa, thời gian chậm đóng, quá trình tham gia BHXH, BHTN, BHYT, thông qua ứng dụng VssID.

Đây là thay đổi lớn nhằm tăng tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người lao động.

5. Tự động hoàn trả tiền đóng trùng, đóng thừa

Theo Quyết định 366, khi người tham gia thuộc diện được hoàn trả tiền BHYT hoặc BHXH đóng trùng:

• Hệ thống sẽ tự động gửi thông báo
• Tự động chuyển dữ liệu hoàn trả
• Cập nhật tài khoản nhận tiền hoàn trả

Người dân không còn phải thực hiện quá nhiều thủ tục như trước đây.

6. Bổ sung trách nhiệm hoàn trả chi phí khám chữa bệnh do chậm đóng BHYT

Quyết định 366 nhấn mạnh:

Nếu đơn vị hoặc tổ chức chậm đóng, trốn đóng BHYT khiến người lao động chưa có thẻ BHYT hợp lệ thì phải:

Hoàn trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng BHYT mà người lao động đã tự chi trả.

Đây là nội dung được quy định rõ và chặt chẽ hơn nhằm bảo vệ quyền lợi người tham gia BHYT.

7. Tăng cường chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình thu

Nhiều nghiệp vụ trước đây thực hiện thủ công nay được tự động hóa như:

• Duyệt dữ liệu thu
• Tổng hợp báo cáo
• Gửi thông báo điện tử
• Đối chiếu số liệu
• Cấp sổ, thẻ điện tử
• Quản lý dữ liệu đóng BHXH

Quy trình mới cũng quy định rõ:

• Thời gian xử lý hồ sơ
• Trách nhiệm từng bộ phận
• Phân quyền trên phần mềm

Theo nguyên tắc: “Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả”.

Kết luận

So với Quyết định 595/QĐ-BHXH, Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026 là bước thay đổi lớn trong công tác quản lý thu BHXH, BHYT, BHTN theo hướng:

• Chuyển đổi số toàn diện
• Tự động hóa quy trình
• Minh bạch dữ liệu
• Tăng quyền lợi cho người tham gia
• Giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp

Người lao động và đơn vị sử dụng lao động cần sớm cập nhật các nội dung mới để đảm bảo thực hiện đúng quy định và tránh ảnh hưởng đến quyền lợi BHXH, BHYT.

Theo dõi HoidapBHXH.com để cập nhật nhanh nhất các chính sách BHXH, BHYT, BHTN mới năm 2026.